Legnano et Grosseto - partnerstwo przemysłowe

[Pedro I Catalán]

Eminencjo Maurycy hrabio Orański,

Nie ukrywam, że pomimo kurtuazyjnych grzeczności nie spodziewałem się tak szybko zawitać na powrót w Legnano. Pozwolę sobie jednak nie owijać w bawełnę (chociaż tej w rzeczy samej u Was pod dostatkiem) tylko wyznać bez zbędnych wstępów, że przywiódł mnie tu dzisiaj nie urok tego regionu, lecz niecodzienny geszeft, który - jak liczę - będzie z korzyścią dla wszystkich jego stron.

Przed laty, gdy, wiedziony ciekawością, podróżowałem po kontynencie, zabawiłem przez chwilę w Królestwie Francji (były to bowiem czasy, gdy ten znamienity kraj jeszcze na mapie Vaarlandu istniał), gdzie miałem przyjemność poznać pewnego osobliwego wynalazcę-ogrodnika - Monsieur Josepha Moniera.

Tenże z początku wydał mi się nieco pomylony. Jego pomysły były zbyt proste czy wręcz naiwne, by można było traktować je poważnie. Twierdził na ten przykład, że łącząc żelazne pręty i cement można stworzyć mocną konstrukcję, wytrzymalszą i bardziej wszechstronną niźli chociażby cegły łączone zaprawą.

Z czasem jednak okazywało się, że cement zaskakująco dobrze przylega do żelaza, a oba materiały przy obciążeniu zachowują się wyjątkowo zgodnie. Monier zaczął pokazywać mi pierwsze efekty swoich prac i - skracając nieco całą przydługą historię naszej znajomości i burzliwych karczemnych polemik - nadszedł dzień, że byłem zmuszony schować do kieszeni dumę i własne aprioryczne wyobrażenia i zatrudnić go w roli osobistego inżyniera. Do tej pory testowaliśmy jego koncepcję na dość prostych konstrukcjach, głównie użytkowych. Przyszedł jednak czas, aby zrobić siedmiomilowy krok w przód i zacząć sięgać, gdzie wzrok nie sięga.

I tu właśnie dochodzimy do powodów mojej wizyty. Nie, wcale nie chodzi o to, że w Legnano smog bywa tak gęsty, że wystarczy wyciągnąć rękę, aby sięgnąć gdzie wzrok nie sięga. Tak mógłby pomyśleć wyłącznie złośliwiec i ladaco. Geszeft - jak rzekłem na wstępie - geszeft mam do Eminencji hrabiego niezwykły. Legnańskiego przemysłu bowiem mi potrzeba. Chcę wykorzystać patent monsieur Josepha Moniera przy budowie nowych zabudowań w Grosseto, a w pierwszej kolejności podczas wznoszenia siedziby hrabstwa. Wiem, że Legnano posiada rozwinięte przedsiębiorstwa mechaniczne i zaplecze metalowe. Nie będzie przesadą, gdy powiem, że jak nikt w okolicy znacie się na tajnikach obróbki metalu.

Przywiozłem ze sobą przykładowe rysunki wykonane ręką wzmiankowanego inżyniera. Pokazują one między innymi wytyczne dotyczące długości i grubości prętów, miejsc ich gięcia, rozstawu poprzecznych wiązań oraz sposobu łączenia ich w płaskie ruszty i obręcze. Nie potrzeba nam przy tym wielkich kutych dźwigarów. Wprost przeciwnie - istotą pomysłu są stosunkowo cienkie pręty, krzyżowane i wiązane tak, aby przed zalaniem cementem tworzyły wewnętrzny szkielet przyszłego elementu.

Tu pojawia się moje podstawowe pytanie: Czy zakłady Legnano byłyby w stanie wykonywać takie żelazne pręty i gotowe zbrojenia według dostarczanych przez nas rysunków? A jeżeli odpowiedź brzmi twierdząco, pozostaje pytanie ważniejsze: czy Hrabia Legnano byłby zainteresowany udziałem w tym przedsięwzięciu nie tylko jako dostawca, lecz jako wspólnik?

Grosseto da plac budowy, cement, robotników i inżyniera. Legnano - żelazo i doświadczenie swoich warsztatów. Pierwsze konstrukcje potraktujemy jako doświadczenie. Będziemy je obciążać bardziej, niż wymagałoby zwykłe użytkowanie, obserwować pęknięcia, zmieniać układ prętów i zapisywać wyniki. Jeżeli rzecz się powiedzie, obaj będziemy bogaci dumnymi ambasadorami postępu. Do ustalenia pozostanie jedynie nazwa dla tej nowej technologii. Monier mimo geniuszu inżynierskiego nie wyzbył się - ku mojej zgryzocie - całkiem swojej naiwności i miałkości w sprawach bliższych umysłom humanistycznym. Proponuje on bowiem nazwę żel-bet (sic!) jako połączenie słów żelazo i beton. Jak sam Eminencja widzi nie możemy pozostawić tej kwestii w jego rękach. Toż już alumni patriarszego seminarium (gdy już akurat jacyś się pojawiają) grzeszą większymi pokładami kreatywności! Nasze wielkie przedsięwzięcie zmieniające oblicze świata zdecydowanie zasługuje na dużo adekwatniejszą nazwę. Zobaczy Eminencja, katedry nowej epoki będą stawiane wedle naszej technologii!

Jest oczywiście - choć niewielka - taka też możliwość, że wszystko runie podczas pierwszej próby. Cóż... Wtedy ja napiszę raport do Monte Cassino. Eminencja przetopi żelazo. Karawana historii świata pojedzie dalej.

[Maurycy Orański]

Wasza Królewska Wysokość,
Jestem bardzo wdzięczny za to że właśnie do mnie została skierowana ta prośba. Projekt zdaje się interesujący naukowo i potencjalnie zyskowny. Przekaże niezwłocznie specyfikacje do odpowiednich fabryk. Jeśli Wasza Wysokość pozwoli, to przekaże dokumentację również na biurko profesora Lorenzo Zamberlana, dziekana Wydziału Inżynierii Uniwersytetu w Padwie. Jestem ciekaw jego opinii.

[Pedro I Catalán]

Cieszy mnie otwartość na współpracę ze strony Eminencji. Nie mógłbym wymarzyć sobie lepszego partnerstwa, do realizacji tego przedsięwzięcia. Czekam zatem na informację kiedy będziemy mogli ruszyć z produkcją i kiedy pierwsze jej efekty będą mogły trafić na plac budowy. Co się zaś tyczy przekazania dokumentów do Padwy, to nie mam powodów się sprzeciwiać. Monsier Monier zapewnił mnie, że uzyskał już wszelkie możliwe gwarancje patentowe, więc nie ma potrzeby trzymać jego opracowań w tajemnicy, a im więcej mądrych oczu będzie patrzeć na te projekty, tym pewniejsze stanie się nasze przedsięwzięcie.