Z uwagi na zwiększone zainteresowanie tematyką heraldyczną, falerystyczną i innymi zagadnieniami z zakresu nauk pomocniczych historii postanowiłem utworzyć miejsce, w którym będzie się można dzielić wskazówkami dotyczącymi literatury naukowej. Ja się postaram raz na jakiś czas wrzucać w tym miejscu krótkie adresy bibliograficzne wraz z komentarzem, aby każdy kto potrzebuje wiedział, gdzie szukać informacji na przykład na temat blazonowania albo orderów. Mam nadzieję, że będzie to coś przydatnego. Na początek kilka podstawowych pozycji:

J. Szymański, Nauki pomocnicze historii, wyd. nowe, Warszawa 2001

Zupełna podstawa - wszystkiego po trochu. W moim przekonaniu skoro ja z jego pomocą zdałem całkiem przyzwoicie egzamin z NPH (uważany ponoć za trudny) i opanowałem wiedzę z różnych zagadnień to tym bardziej wystarczy ona laikowi, który nie musi zagłębiać się jakoś bardzo w nie wiadomo jakie meandry. Książka wydaje się potwornie nudna, ale można ją traktować jak słownik albo encyklopedię. Bardzo łatwo znajdzie się wtedy potrzebne informacje. Opisy są przystępne, więc każdy kto ma trochę oleju w głowie łatwo przyswoi to, co profesor Szymański tam wyłożył. Książka łatwo dostępna, a jeśli ktoś by nie dotarł to mogę się podzielić. Możliwe, że mam nawet gdzieś PDF-a.

W. Semkowicz, Encyklopedia nauk pomocniczych historii, wyd. nowe, Kraków 1999

Dzieło klasyka NPH. Można potraktować je jako uzupełniające - jego układ sprawia, że łatwiej jest dotrzeć do konkretnego zagadnienia albo pojęcia.

Sfragistyka, oprac. M. Gumowski, M. Haisig, S. Mikucki, Warszawa 1960

Podstawowa praca z zakresu sfragistyki - wydaje mi się, że może być o tyle przydatna, że pieczęć w jakimś stopniu funkcjonuje zwłaszcza w mikronacjach tradycyjnych i historycznych, taki jak Rotria. Dzieło stare, prawdopodobnie nawet biblioteki go nie wypożyczają do domu, ale gdyby ktoś potrzebował to mogę zrobić zdjęcia przy jakiejś okazji.

Chronologia polska, pod red. B. Włodarskiego, wyd. 2, Warszawa 2007

Książka tyleż trudna, co praktyczna. Nie tylko porządkuje wiedzę na temat stosowanych w przeszłości rachub, ale także pomaga w pracy źródłoznawczej. Ja korzystam z niej, kiedy na przykład chcę przełożyć zapis typu "trzecie kalendy listopada" na współczesny zapis albo kiedy muszę sprawdzić, kiedy w 1237 roku wypadała Wielkanoc lub wspomnienie świętych Piotra i Pawła. Pomagają w tym załączone na koniec obszerne tablice chronologiczne.

W. Dworzaczek, Genealogia, Warszawa 1959

Nie wiem, na ile w mikronacyjnej nauce jest potrzeba zajmowania się genealogią na naukowym/zaawansowanym poziomie, ale w każdym razie ta pozycja jest w polskiej literaturze uznawana za najlepszą (nieustannie, mimo upływu lat).

co prawda wczorajsza bulla Jego Świątobliwości Leona IV sprawiła, że skład rotryjskiej szlachty zmniejszył się znacząco, ale wierzę że jest to tylko zmiana czasowa. Wydaje mi się, że pewien nowy początek jest dobrą okazją do tego, aby spróbować tak jakby od początku sklasyfikować i odnowić niektóre tradycje. Na początek chciałbym zaproponować pochylenie się nad heraldyką świecką Państwa Kościelnego (bo heraldyka kościelna to osobne, ciekawe zagadnienie, które też będę chciał podjąć).

Z kwestią tą wiąże się szereg pomniejszych pytań, takich jak:

1. Heraldyka Rotrii a heraldyka realowa - na ile powinniśmy z niej czerpać (np jeśli chodzi o rody i miasta włoskie)?

2. Najczęstsze motywy - czy mamy z nimi do czynienia w Rotrii?

3. Prostota czy kompozycje heraldyczne - w którą stronę powinniśmy iść?

4. Heraldyka miejska - czy ją jakoś regulujemy?

5. Korony rangowe - do tej pory dostrzegałem tu pewną niekonsekwencję; wydaje mi się, że warto by było to uregulować.

Póki co rzuciłem tylko takie ogólne hasła, aby sprawdzić, czy istnieje w ogóle zapotrzebowanie. Jeśli tak to będę postulował przebadanie dotychczasowej praktyki oraz stopniowe prace nad ich skodyfikowaniem.

Jako rektor UR, ale przede wszystkim jako szef otwieranej właśnie jednostki witam wszystkich w siedzibie Katedry Nauk Pomocniczych Historii. Jej działalność inaugurujemy z drobnym opóźnieniem, za które przepraszam mając jednocześnie nadzieję, że nie wpłynie ono na skuteczność naszych działań. Liczę też, że to miejsce będzie miejscem spotkań nie tylko akademików czy pracowników UR, ale wszystkich zainteresowanych szeroką tematyką NPH.

Sfera badań historycznych, którą się tu będziemy zajmować jest dosyć specyficzna, a to dlatego, że obejmuje nie jedną, ale wiele dyscyplin lub jak kto woli poddyscyplin. Niektóre z nich mogą funkcjonować jako odrębne nauki, ale my korzystać z nich będziemy głównie w ścisłym połączeniu z warsztatem historyka. Moim celem jest przede wszystkim takie ich wykorzystanie, aby w praktyce można było stosować fachową wiedzę do bieżących potrzeb państwa wirtualnego - w dodatku takiego, które jest osadzone w realiach przeszłości. Jesteśmy w o tyle komfortowej sytuacji, że Rotria ma potrzeby, które w świecie realnym mają w gruncie rzeczy znaczenie marginalne. Skupiać będziemy się zatem na tych naukach pomocniczych, na które istnieje, jakby to powiedzieć, "zapotrzebowanie". Z pewnością będzie to heraldyka i w tym miejscu liczę na ciekawą współpracę z Heroldią Patriarszą, którą Katedra może wesprzeć od strony naukowej. Podobnie sprawa ma się ze sfragistyką - tu z kolei widzę potencjał w badaniach nad dziejami rotryjskich sigillów - a także z archeologią prawa, źródłoznawstwem i numizmatyką.

Warto też na wstępie przyjrzeć się podstawowemu zestawowi literatury z zakresu tematyki NPH. Najpopularniejszym podręcznikiem jest książka Józefa Szymańskiego o jakże znamiennym tytule Nauki Pomocnicze Historii. Jest to dosyć obszerne kompendium zawierające wszystko to co najważniejsze. Wydaje mi się, że zupełnie wystarczy na potrzeby v-nauki. Mimo to warto też zaglądać do prac takich badaczy jak Ryszard Kiersnowski (Wstęp do numizmatyki wieków średnich, Warszawa 1988), Witold Maisel (Archeologia prawna Polski, Warszawa 1982), Włodzimierz Dworzaczek (Genealogia, Warszawa 1959) czy też do Chronologii polskiej pod redakcją Bronisława Włodarskiego - dzieło to jest nudne, ale bardzo pożyteczne. Oczywiście te kilka tytułów to jedynie bardzo podstawowy zestaw literatury. Jako szef jednostki będę się starał w miarę regularnie polecać realowe artykuły, które wydadzą mi się ciekawe tak, aby stopniowo zapoznawać Was z różnymi zagadnieniami z zakresu NPH.